Fake news

Nie, szwedzka sieć meblowa nie wprowadziła takiego wymagania

W sieci pojawiła się informacja, że IKEA szczepi swoich klientów przeciwko Covid-19 i że zakupy w jej sklepach będą możliwe tylko dla zaszczepionych. Informacja ta jest tylko częściowo prawdziwa. Szwedzka sieć meblowa zaangażowała się w akcję szczepień, ale tylko w Izraelu. Nieprawdziwe jest natomiast twierdzenie, że warunkiem wejścia do jej sklepów jest szczepienie. Ani w Izraelu, ani w żadnym innym państwie.

Informacja pojawiła się 22 lutego na fanpage’u portalu Popularne.pl. Post odsyła do dłuższego artykułu na tent temat. 

Zrzut ekranu z Facebooka z 1 marca 2021 r.

„IKEA szczepi swoich klientów. Niezaszczepieni nie wejdą na teren sklepu. Sklep oferuje przymusowe szczepienia” – czytamy pod zdjęciem.  I dalej: „Osoby, które chcą zrobić zakupy mają obowiązek przyjęcia eksperymentalnej szczepionki przeciwko koronawirusowi. Czy Polaków również czeka dyskryminacja ze względu na szczepienie?” – pyta portal.

Publikacja miała 168 udostępnień, ponad cztery tysiące reakcji. Pojawiła się też na Twitterze i na Instagramie.  Na Facebooku, udostępniło ją wiele grup antyszczepionkowych (1, 2, 3).

Sprawdziliśmy. Część informacji artykułu jest nieprawdziwych, część prawdziwych, ale wyrwanych z kontekstu.

Obowiązkowe szczepienia przeciwko COVID-19 zostały już wprowadzone w Izraelu – FAŁSZ

Minister zdrowia Izraela, Yuli Edelstein, 18 lutego stwierdził na konferencji prasowej: „Nie ma i nie będzie obowiązku szczepień w państwie Izrael. Ten kto się nie zaszczepi, ma do tego takie prawo. Nie będzie też sankcji wobec osoby, która się nie zaszczepi. Musimy zrozumieć, że to wielki przywilej, że wszyscy jesteśmy szczepieni” – czytamy na stronie izraelskiego rządu. Minister określił też informacje o rzekomo obowiązkowych szczepieniach  jako fake newsy.

Jego wypowiedź szeroko przytoczyły izraelskie media m.in. anglojęzyczna wersja i24News. 

Izrael szczepi masowo i to najszybciej na świecie. Co najmniej jedną dawkę szczepionki na Covid-19 podano 50 proc. liczącej 9,3 mln populacji, zaś 35 proc. ludności otrzymało dwie dawki szczepionki firmy Pfizer – poinformował 26 lutego minister Edelstein, o czym donosiły izraelskie i światowe media. Szczepienia nie są obowiązkowe, jednak ci którzy wybierają się na siłownię i do niektórych placówek kulturalnych mają, od 21 lutego, obowiązek wykazania się szczepieniem.

Z opublikowanych na stronie gazety Financial Times danych o postępach w szczepieniach na świecie Izrael był, na 1 marca, na drugim miejscu po Gibraltarze pod względem ilości podanych dawek na 100 mieszkańców.


Zrzut ekranu ze strony Financial Times z 1 marca 2021 r.

Szczepionki są podawane osobom planującym zrobić zakupy w IKEI – PRAWDA

„Obowiązkowe szczepienia przeciwko COVID-19 zostały już wprowadzone w Izraelu. Aby zwiększyć efektywność procesu, szczepionki są podawane nawet osobom planującym zrobić zakupy w IKEI. Akcja trwa do 23 lutego 2021 w sklepach w Tel Awiwie, Esztaolu, Beer Szewie, Riszon le-Cijjon i Hajfie” – czytamy w artykule na portalu Popularne.pl.

Zapytaliśmy generalne biuro prasowe sieci IKEA oraz jej rzecznika w Izraelu.

„IKEA Izrael i ministerstwo zdrowia zawarły porozumienie w sprawie utworzenia punktów szczepień w 5 sklepach IKEA w kraju (IKEA Rishon Lezion, IKEA Netanya, IKEA Beer Sheva, IKEA Kiryat Ata i IKEA Eshtao), które działały od niedzieli 21 do wtorku 23 lutego. Współpraca miała na celu ułatwienie dostępu do szczepionki, tak aby jak najwięcej osób mogło się zaszczepić łatwo, szybko i bez konieczności umawiania się na wizytę. IKEA udostępniła miejsce obok wejścia do każdego sklepu, gdzie Ministerstwo Zdrowia umieściło punkty szczepień. Firma zapewniła także stoły i krzesła do każdego punktu – przekazało agencji AFP w mailu 26 lutego  biuro prasowe sieci.

Poniżej komunikat w tej sprawie przesłany mailem AFP 1 marca  przez Anat Livneh, rzeczniczkę sieci w Izraelu.


Zrzut ekranu z komunikatu. 1 marca 2021 r. (Fot/AFP)

Trzydniową akcję przeprowadzono przy udziale Magen David Adom (MDA, odpowiednik Czerwononego Krzyża) – czytamy w nim. Na stronie MDA znaleźć można relację ze szczepień.


Zrzut ekranu z Facebooka z 1 marca 2021 r. (Fot.AFP)

Tylko osoby zaszczepione będą miały możliwość wejść na teren sklepu – FAŁSZ 

„Tylko osoby zaszczepione będą miały możliwość wejść na teren sklepu” – czytamy w artykule.

Zapytaliśmy izraelskie ministerstwo zdrowia, czy obowiązuje przepis wymagający od klientów sklepów, takich sieci jak IKEA, posiadanie zaświadczenia szczepienia na Covid-19.

„Ministerstwo zdrowia nie uznaje czegoś takiego. Nie zezwalamy również na otwarcie handlu i podstawowych usług tylko dla zaszczepionych. Zielona przepustka jest obecnie stosowana tylko w ograniczonych sektorach kultury i rekreacji” – przekazało mailem 1 marca agencji AFP biuro rzecznika ministerstwa.

Zielona przepustka to rodzaj covidowego paszportu, którego wprowadzenie Izrael ogłosił 18 lutego luzując dotychczasowe obostrzenia. Specjalna aplikacja, działająca od niedzieli 21 lutego, daje pewne przywileje zaszczepionym, ale, jak tłumaczył minister zdrowia, ma to na celu jedynie zmobilizowanie niezaszczepionych.

Wniosek: Już tytuł publikacji, że Ikea będzie szczepić klientów jest mylący. Nie precyzuje, że chodzi tylko i wyłącznie o Izrael. Polski użytkownik sieci, który nie przeczyta całego artykułu, może zostać wprowadzony w błąd. Nieprawdą jest też twierdzenie, że zakupy w sieci IKEA w Izraelu będą tylko dla zaszczepionych oraz, że szczepienia w tym kraju są obowiązkowe.

Sprostowanie redakcji Popularne.pl

Po publikacji artykułu AFP Sprawdzam redakcja Popularne.pl wycofała tekst zawierający fałszywe informacje na temat obowiązkowych szczepień w Izraelu. Nowy tytuł artykułu – „Izrael: IKEA na 3 dni otworzyła punkty szczepień dla chętnych klientów”, jak również cała jego treść, nie wprowadzają już czytelników w błąd. Nie ma w nim mowy o tym, że warunkiem wejścia do sklepów sieci IKEA jest szczepienie na Covid-19. To pozwoliło na zmianę ratingu publikacji.

Fake news tygodnia dzięki uprzejmości Agence France-Presse.

Menu