Jaką rolę pełni Pani w swojej organizacji?

Litewskie Centrum Dziennikarstwa koncentruje się na edukacji dziennikarskiej i kształceniu w zakresie dziennikarstwa i komunikacji publicznej, która obejmuje ważne aspekty umiejętności korzystania z mediów. Jako lider organizacji odpowiadam za zapewnienie możliwości doskonalenia się doświadczonym litewskim dziennikarzom w trakcie ich kariery zawodowej. Odpowiadam również za zwiększanie wiedzy o dziennikarstwie w szerszym społeczeństwie. Poszukuję także możliwości prowadzenia badań z zakresu dziennikarstwa stosowanego i przygotowuję materiały metodyczne, które mogą być inspiracją dla dziennikarzy do refleksji nad wynikami własnej pracy.

Innym celem mojej pracy jest próba połączenia dziennikarzy z niedostatecznie reprezentowanymi źródłami – czy to tymi z zaniedbywanych grup społecznych, czy ze źródeł posiadających wiedzę specjalistyczną na najwyższym poziomie. Niedawno podjęliśmy duży wysiłek w celu opracowania działań, które pomogłyby podnieść na wyższy poziom umiejętność korzystania z cyfrowych mediów przez dziennikarzy i społeczeństwo. W tym dziale w Litewskim Centrum Dziennikarskim kładziemy nacisk na krytyczne myślenie o tym, jak media cyfrowe wpływają na nasze społeczeństwo, wiedzę, którą zdobywamy podczas ich używania, bezpieczeństwo jednostki i prywatność. Ta ostatnia staje się coraz ważniejsza dla dziennikarzy, którzy korzystają z poufnych źródeł online i starają się chronić swoją tożsamość i bezpieczeństwo.

Jak by Pani opisała misję i doświadczenie swojej organizacji w zakresie umiejętności korzystania z mediów / krytycznego myślenia / sprawdzania faktów / przeciwdziałania dezinformacji?

Zapewniamy dogłębną wiedzę i umiejętności z dziedziny, która jest kluczowa w przeciwdziałaniu dezinformacji. Teoria i praktyka dziennikarstwa wysokiej jakości zawsze były związane z weryfikacją, krytycznym myśleniem, sprawdzaniem faktów i umiejętnością korzystania z mediów. Uważam, że w dobie obfitości dezinformacji znaczenie naszej pracy poważnie wzrosło.

Jakie są Pani zdaniem trzy największe obecnie wyzwania związane z przeciwdziałaniem dezinformacji w Pani kraju?

– Wysoka nierówność, która jest związana z powszechnym społecznie poczuciem niepewności, bezsilności, izolacji i niepokoju. Badania pokazują, że ludzie, którzy doświadczają tych uczuć, częściej akceptują teorie spiskowe.
– Zaniedbania w systemie publicznej edukacji formalnej i nieformalnej, niewielka uwaga poświęcona umiejętności korzystania z mediów w jego ramach.
– Brak polityki przeciwdziałającej rozprzestrzenianiu się dezinformacji w mediach społecznościowych.

Czy mogłaby Pani wymienić trzy wdrożone przez siebie rozwiązania, bądź też chciałaby Pani podzielic się radą, jak przeciwdziałać dezinformacji, wzmacniać umiejętność krytycznego myślenia w społeczeństwach i budować odporność obywatelską na dezinformację?

– Projekt gazetek szkolnych, podczas którego jeździliśmy do litewskich szkół i pracowaliśmy nad rozwijaniem umiejętności korzystania z mediów i dziennikarstwa u młodych ludzi.
– Podręcznik umiejętności korzystania z mediów cyfrowych dla multiplikatorów (głównie nauczycieli szkolnych).
– Eksperckie szkolenia medialne, które dostarczyły ekspertom wiedzy i narzędzi niezbędnych do przeciwdziałania dezinformacji poprzez rozpowszechnianie wysokiej jakości wiedzy eksperckiej opartej na nauce i badaniach.

Jakie trzy najważniejsze wydarzenia lub daty, których była Pani świadkiem w tym roku, spowodowały intensyfikację działań dezinformacyjnych?

– Głównym impulsem szerzenia się dezinformacji była pandemia, podczas której wprowadzono różne obowiązkowe środki kwarantanny.
– Parlamentarna kampania wyborcza, w czasie której niektórzy politycy opierali się na grupach i ludziach publicznie rozpowszechniających dezinformację.
– Ruch antyautorytarny na Białorusi.

Jakie są dominujące narracje dezinformacyjne, które zaobserwowała Pani w tym roku w mediach?

W tym roku większość dezinformacji dotyczyła szczepień przeciwko Covid-19, używania masek i innych zasad kwarantanny. Infrastruktura obronna i decyzje polityczne związane z obronnością narodową to kolejny obszar, który jest nieustannie kwestionowany przez fałszywe narracje, połączone z włamywaniem się do serwisów medialnych czy e-maili redaktorów i dziennikarzy. W tego rodzaju przekazach szydzi się z litewskiej niepodległości i pewnych deklaracji politycznych, jak np. poparcia dla białoruskiego ruchu antyautorytarnego.

Czy polegała Pani na jakichś narzędziach do sprawdzania faktów? Jeśli tak, prosimy o ich opisanie lub podzielenie się linkami.

Litewscy dziennikarze, którzy koncentrują się na analizie narracji dezinformacyjnych, wykonują dobrą robotę w dekonstrukcji i weryfikacji faktów, więc zawsze odwołuję się do artykułów weryfikatorów faktów na 15min.lt, Delfi.lt i lrt.lt, aby lepiej zrozumieć kontekst pewnych dominujących narracji dezinformacyjnych.

 

Wywiad przeprowadzony w kwietniu 2021 r.

 

Džina Donauskaitė
Dyrektor, Litewskie Centrum Dziennikarstwa
Dociekliwa, zainteresowana, skupiona

JUDITA AKROMIENE

Menu